لوگوی سرمدلوگوی سرمد
همه راهنماها

LORETA Neurofeedback

مراحل استخراج، ساخت و اجرای پروتکل لورتا نوروفیدبک.

نسخه متنی Markdown

لورتا نوروفیدبک چگونه کار می‌کند؟

لورتا نوروفیدبک چگونه کار میکند

آموزش گام‌به‌گام استخراج پروتکل لورتا نوروفیدبک (LORETA)

در درمان‌های پیشرفته نوروفیدبک، هدف ما تنها اصلاح امواج سطحی نیست، بلکه می‌خواهیم درمان را به صورت عمقی‌تر و روی نواحی عملکردی مغز یا همان Brodmann Areas انجام دهیم. به این روش، لورتا نوروفیدبک گفته می‌شود.

برای اجرای این درمان، ما از ترکیب قدرت محاسباتی نرم‌افزار NeuroGuide (برای تشخیص) و نرم‌افزار NeuroStudio (برای اجرا) استفاده می‌کنیم

پیش‌نیازها و بارگذاری داده‌ها

برای شروع طراحی پروتکل درمانی دقیق، به ۴ مورد اساسی نیاز داریم:

  1. مصاحبه بالینی دقیق برای مشخص کردن نوع و شدت اختلالات بیمار.

  2. نوار مغزی با فرمت EDF.

  3. نقشه لورتا زد-اسکور ابسلوت پاور ( LORETA Z-Score Absolute Power).

  4. محاسبات لیست علائم یا Symptom Checklist در نرم‌افزار نوروگاید.

**

نتیجه‌گیری برای پروتکل نویسی:**

ما برای درمان در نرم‌افزار نورواستودیو، دقیقاً از نواحی آنرمال منتخب میان دو بخش استفاده میکنیم

لورتا نوروفیدبک - ساخت خط درمان در نورواستودیو

1- ساخت خط درمان لورتا نوروفیدبک در نورواستودیو

لورتا نوروفیدبک - استخراج پروتکل از نوروگاید

2- برای ساخت یک پروتکل لورتا به چه مواردی نیاز داریم؟

3- بارگذاری فایل نوار مغزی به فرمت EDF در نرم افزار نوروگاید

4- نقشه لورتا و استخراج فرکانس آنرمال

5- ذخیره لیست نواحی آنرمال طبق نوار مغزی

**6- توضیح گزارش مصاحبه بالینی و ورود به بخش Brain Surfer **

7- پنجره Symptom Checklist Match و استخراج نواحی آنرمال منتخب

8- جمع بندی اطلاعات لازم برای ساخت پروتکل لورتا نوروفیدبک

لورتا نوروفیدبک - اجرای پروتکل در نورواستودیو

9- انتقال نواحی منتخب به نورواستودیو

10- اتمام یک جلسه از خط درماننکته: بصورت عادی بهتر است از ویژگی اتوماتیک نرم افزار که بر مبنای آستانه یا ترشولد هر جلسه، میزانی سختی نوروفیدبک یا سرعت درمان را مشخص میکند استفاده کنید، و جهت دهی درمان (یعنی فهمیدن پر کار یا کم کار بودن ناحیه نسبت به حالت نرمال)، طبق آموزش قبلی عمل کنید، در مواردی که میخواهید از عدد مشخصی به عنوان هدف درمان بهره ببرید و اهداف تخصصی را دنبال میکنید تا طی جلسات به زیر عدد مورد نظر برسید، باید مراحل زیر را طی کنید

جهت درمان بر مبنای عدد مشخص(توجه کنید که درمان بر مینای عدد زد-اسکور نیست، بلکه عدد ابسلوت پاور یا مطلق غیر زد-اسکوری میباشد)، باید یک نقشه لورتا ابسلوت پاور را  از نوروگاید خروجی گرفته و برای فرکانس و ناحیه مورد نظرعدد هدف را استخراج کنید

جهت خروجی گرفتن نقشه از نوروگاید:

Analysis>LORETA>Absolute Power>Raw Scores

جهت خروجی گرفتن نقشه بصورت جدول اعداد برای بررسی دقیقتر، در همان سر برگ نقشه ابسلوت پاور:

File>Save>Tab Delimited Text…

به روش بالا میتوانید برای ناحیه و فرکانس مورد نظر عدد دقیق هدف را استخراج کنید، از روی فایل متنی جدول اعداد یا از روی تصویرنقشه ابسلوت پاور

با توجه به پیشچیدگی روش فوق پیشنهاد میشود جز در موارد خاص و پیشرفته فقط از روش اتوماتیک برای درمان بهره ببرید

لورتا نوروفیدبک - مثال پایانی

مثال پایانی با توضیحات متنی

آموزش گام‌به‌گام استخراج پروتکل لورتا نوروفیدبک (LORETA)

گام اول: پیش‌نیازها و بارگذاری داده‌ها

برای شروع طراحی پروتکل درمانی دقیق، به ۴ مورد اساسی نیاز داریم:

  1. مصاحبه بالینی دقیق برای مشخص کردن نوع و شدت اختلالات بیمار.

  2. نوار مغزی با فرمت EDF.

  3. نقشه لورتا زد-اسکور ابسلوت پاور ( LORETA Z-Score Absolute Power).

  4. محاسبات لیست علائم یا Symptom Checklist در نرم‌افزار نوروگاید.

گام دوم: تحلیل وضعیت مغز (LORETA Z-Score)

ابتدا باید ببینیم مغز از نظر آماری چه وضعیتی دارد. پس از بارگذاری فایل EDF و حذف آرتیفکت‌ها در نرم افزار نوروگاید، طبق مسیر زیر نقشه لورتا را ایجاد می‌کنیم:

[تصویر منوی Analysis -> LORETA -> Absolute Power -> Z Scores ]*

خروجی این مرحله، یک نقشه رنگی است که نشان می‌دهد کدام نواحی مغز فعالیت غیرطبیعی دارند. برای مثال، در تصویر زیر مشاهده می‌کنید که در فرکانس Beta 1، فعالیت نواحی خاصی به شدت قرمز (بیش از حد نرمال) است.

[تصویر نقشه رنگی لورتا]*

ما فرکانس Beta 1 را به عنوان فرکانس هدف یادداشت می‌کنیم، اما هنوز نمی‌دانیم دقیقاً کدام نواحی را باید درمان کنیم. آیا باید تمام نواحی قرمز را درمان کنیم؟ خیر. پاسخ در مرحله بعد است.

گام سوم: ایجاد ارتباط بین “مغز” و “علائم بیمار” (Symptom Checklist)

برای اینکه درمان ما دقیق و نقطه‌زن باشد، باید از ابزار قدرتمند Symptom Checklist Match استفاده کنیم. این ابزار ناهنجاری‌های مغزی را با علائم بالینی بیمار تطبیق می‌دهد.

مراحل انجام کار:

  1. از منوی Report گزینه Create Symptom Check List Match را انتخاب کرده و فایل را ذخیره کنید.

وارد محیط BrainSurfer Network Viewer شوید.

در تنظیمات این پنجره، ابتدا گزینه **brodmann Areas **سپس گزینه Symptom Check List راانتخاب کنید، پس از آن فایل تولید شده در مرحله اول را انتخاب نمایید.

[تصویر تنظیمات BrainSurfer]*

گام چهارم: تنظیم پروتکل نهایی (The Match)

در پنجره Symptom Check List، ما باید اطلاعات بالینی را وارد کنیم تا نرم‌افزار نواحی دقیق درمان را محاسبه کند:

1- انتخاب اختلال (Symptoms): بر اساس مصاحبه بالینی، شدت اختلال (مثلاً Anxiety) را عددی بین ۰ تا ۱۰ تعیین کنید (مثلاً ۵).

2- تعیین حد آستانه (Z Score Threshold): مشخص کنید که چه میزان انحراف از نرمال برای شما مهم است. عدد معمول 2.40 است (یعنی ما می‌خواهیم نقاطی که ناهنجاری شدید دارند را پیدا کنیم).

3- انتخاب باند فرکانسی (Band): فرکانسی که در گام دوم شناسایی کردیم (Beta 1) را اینجا وارد می‌کنیم.

4- تحلیل خروجی‌ها (مهم‌ترین بخش)

پس از وارد کردن اعداد، نرم‌افزار در پایین صفحه سه ستون به شما نمایش می‌دهد:

**

**

  • Hypothesis (فرضیه): نواحی که طبق تئوری به این اختلال مربوط هستند (بدون توجه به نقشه مغز بیمار).

  • Mismatch (عدم تطابق): نواحی که در مغز بیمار مشکل دارند، اما ربطی به اختلال انتخاب شده ندارند.

  • Match (تطابق):این ستون طلایی ماست. این ستون نواحی را نشان می‌دهد که هم در مغز بیمار ناهنجاری دارند و هم دقیقاً مسئول ایجاد علائم بیماری (مثلاً اضطراب) هستند.

**

نتیجه‌گیری برای پروتکل نویسی:**

ما برای درمان در نرم‌افزار نورواستودیو، دقیقاً از نواحی لیست شده در ستون Match (مثلاً نواحی برادمن 24, 32, 33) استفاده خواهیم کرد. این کار باعث می‌شود درمان کاملاً اختصاصی و با کمترین عوارض جانبی باشد.

ورود به بخش نورواستودیو

بخش دوم: اجرای پروتکل لورتا در نرم‌افزار NeuroStudio

اکنون که لیست نواحی و فرکانس‌های هدف را از نوروگاید استخراج کردیم، نوبت به اجرای درمان می‌رسد. از آنجا که در این نسخه از NeuroStudio درمان بر اساس قدرت مطلق (Absolute Power) نواحی برادمن انجام می‌شود، ما باید تشخیص‌های Z-Score را به اهداف درمانی پاور تبدیل کنیم.

گام پنجم: تنظیمات Expression در NeuroStudio

وارد بخش طراحی پروتکل شوید. برخلاف نوروفیدبک سطحی که کانال‌ها (C3, C4, …) را انتخاب می‌کردیم، اینجا مستقیماً سراغ Spatial Filter (Brodmann Areas) می‌رویم.

**

۱. انتخاب نواحی برادمن (Location):**

  • به لیست “Match” که در مرحله قبل از نوروگاید گرفتید نگاه کنید.

  • شماره‌های نواحی برادمن (مثلاً 24, 32) را پیدا کنید.

  • دقت کنید که ناحیه در کدام نیمکره (Right یا Left) قرار دارد و تیک همان عدد را در بخش مربوطه فعال کنید.

۲. انتخاب باند فرکانسی (Band):

  • همان باندی که در نوروگاید بررسی کردید (در این مثال Beta 1) را از لیست پایین صفحه انتخاب کنید.

  • با زدن دکمه Add Expression، متغیر درمانی شما (مثلاً e1) ساخته می‌شود که نشان‌دهنده قدرت مطلق آن ناحیه عمقی مغز است.

گام ششم: تعیین جهت درمان (Guide Strategy)

این مهم‌ترین بخش تنظیمات است. شما باید تعیین کنید قدرت این ناحیه باید زیاد شود یا کم؟ برای این کار به رنگ ناحیه در نقشه Z-Score نوروگاید دقت کنید:

رنگ در نقشه Z-Scoreمعنای آناستراتژی درمان در NeuroStudioعملگر Guide

قرمز / زرد (Z > 0)فعالیت بیش از حد (Hyperactive)سرکوب (Inhibit)

کاهش قدرت مطلقExpression < Threshold

آبی (Z < 0)فعالیت کمتر از حد (Hypoactive)تقویت (Reward)

افزایش قدرت مطلقExpression > Threshold

مثال عملی:

  • فرض کنید ناحیه برادمن 24 در نقشه نوروگاید قرمز بود (اضطراب بالا).

  • در نورواستودیو، شما Guide را طوری تنظیم می‌کنید که اگر قدرت مطلق (Absolute Power) آن ناحیه کاهش یافت (به سمت نرمال رفت)، مراجع پاداش بگیرد.

💡 نکته طلایی: لورتا نوروفیدبک به دلیل تمرکز دقیق روی نواحی عمقی، اثرگذاری بسیار سریع‌تری نسبت به روش‌های سطحی دارد. استفاده از ترکیب “تشخیص دقیق با Z-Score” و “درمان متمرکز با Absolute Power” یک استراتژی هوشمندانه برای بازگرداندن تعادل به مغز است.

نکته: بصورت عادی بهتر است از ویژگی اتوماتیک نرم افزار که بر مبنای آستانه یا ترشولد هر جلسه، میزانی سختی نوروفیدبک یا سرعت درمان را مشخص میکند استفاده کنید، و جهت دهی درمان (یعنی فهمیدن پر کار یا کم کار بودن ناحیه نسبت به حالت نرمال)، طبق آموزش قبلی عمل کنید، در مواردی که میخواهید از عدد مشخصی به عنوان هدف درمان بهره ببرید و اهداف تخصصی را دنبال میکنید تا طی جلسات به زیر عدد مورد نظر برسید، باید مراحل زیر را طی کنید

جهت درمان بر مبنای عدد مشخص(توجه کنید که درمان بر مینای عدد زد-اسکور نیست، بلکه عدد ابسلوت پاور یا مطلق غیر زد-اسکوری میباشد)، باید یک نقشه لورتا ابسلوت پاور را  از نوروگاید خروجی گرفته و برای فرکانس و ناحیه مورد نظرعدد هدف را استخراج کنید

جهت خروجی گرفتن نقشه از نوروگاید:

Analysis>LORETA>Absolute Power>Raw Scores

جهت خروجی گرفتن نقشه بصورت جدول اعداد برای بررسی دقیقتر، در همان سر برگ نقشه ابسلوت پاور:

File>Save>Tab Delimited Text…

به روش بالا میتوانید برای ناحیه و فرکانس مورد نظر عدد دقیق هدف را استخراج کنید، از روی فایل متنی جدول اعداد یا از روی تصویرنقشه ابسلوت پاور

با توجه به پیشچیدگی روش فوق پیشنهاد میشود جز در موارد خاص و پیشرفته فقط از روش اتوماتیک برای درمان بهره ببرید